we zijn tijdens kantoortijden te bereiken (m.u.v.) vrijdag op 0511-539420

 Melk staat centraal in Pake en Beppedagen

Activiteiten en kindertheater in het Fries Landbouwmuseum tijdens de voorjaarsvakantie

‘Melk’, staat dit jaar centraal in de voorjaarsvakantie in het Fries Landbouwmuseum. Kortom het zijn weer de ‘Pake en Beppedagen’.  
Vier dagen lang, van dinsdag 21 februari tot en met vrijdag 24 februari, staat het museum bol van de activiteiten: zoals kindertheatervoorstellingen, een kinderspeurtocht door het museum en een
binnenplaats met leuke doe-dingen. Het museum is die dagen open van 10:00 – 17:00 uur

Theater

Op alle vier dagen zijn er per dag drie kindervoorstellingen (om 12:30, 13:30 en 14:30 uur) met als titel. ‘Tante Jellebel’s toetje’.

Van de melk van Klaartje, de koe van tante Jellebel, kan tante Jellebel heerlijke dingen maken, zoals bijvoorbeeld lekkere toetjes! En dat komt goed uit, want er is een toetjeswedstrijd en tante Jellebel wil meedoen. Ze heeft net een heerlijk toetjesrecept bedacht voor de wedstrijd, komt Post langs om te helpen proeven. Gelukkig vindt hij het heel lekker, dus met de laatste aanwijzingen gaat ze aan de slag, maar wat is dat nu... er komt geen melk meer! Hoe Klaartje de koe het ook probeert, haar melk is op. Zou er iets aan de hand zijn met Klaartje..? Wie kan haar helpen? En heeft ze op tijd weer melk voor de toetjeswedstrijd? Kom kijken! Kom proeven! Tot gauw!. Opgave is niet nodig. De voorstelling is geschikt voor kinderen van 4-10 jaar. 

Speurtocht
In het museum is een speurtocht uitgezet langs allemaal zaken die met het thema Melk te maken hebben. Zo weten kinderen na afloop waar melk vandaan komt en wat je er mee kunt doen. In de foyer zijn allerlei doe- en knutseldingen zoals het maken van een echt melkpak en natuurlijk melk proeven!

De  entreeprijs voor volwassenen is  € 6,00 pp. De entree voor kinderen  is € 3,00 pp. incl. materialen, en de kindervoorstelling.

 

  

Het museum heeft een fraaie collectie Melkwol producten van net na de oorlog verworven. Ze komen uit de nalatenschap van de onlangs overleden Ir. Klaas van den Berg (1916 – 2017).
Melkwol werd rondom de oorlog gemaakt bij de Condensfabriek (CCF) als alternatief voor echte wol.

 Melkwol

Melkwol is een synthetische vezel gemaakt van caseïne. Caseïne is een geelwitte stof die voorkomt in de melk van zoogdieren. Voor zover bekend ontdekte Friedrich Ernst Todtenhaupt (1873-1919) uit Dessau in 1904 dat uit caseïne van melk, textielvezels kunnen worden gemaakt. De Italiaan Antonio Ferretti (1889-1955) slaagde er in 1935 in om voor het eerst melkwol fabrieksmatig te produceren. De kunstvezel die hij ‘Lanital’ (Lana Italiana oftewel Italiaanse melkwol ) noemde produceerde hij bij Snia Viscosa ‘ een kunstvezelconcern in Milaan.

Om melkwol te maken is veel melk nodig want afgeroomde melk bevat slechts 3% caseïne. Voor 1 kg melkwol is 1 kg caseïne nodig. De productie van 3.000 kg melkwol per dag veronderstelt 100.000 liter ondermelk per dag. 

Selfsupport Zowel Duitsland als ltalië wilden met het oog op een toekomstige oorlog ‘selfsupporting’ worden en hadden daarom de bereiding van melkwol ter hand genomen, dit als vervangen van echte wol. In de dertiger jaren ontwikkelde zich in ons land een levendige handel in textielcaseïne, die als grondstof voor de melkwolfabricage in ltalië kon dienen. In de Nederlandse pers verschenen artikelen over dit nieuwe product. De indruk werd gewekt, dat dit product een grote toekomst zou hebben. Het wekte dan ook de belangstelling op bij de zuivelfabrieken en - zuivelorganisaties. Er zou hiermee een nieuwe oplossing komen voor de in die jaren overvloedige ondermelk. De 'Algemeene Nederlandsche Zuivelbond FNZ' een federatie van regionale bonden van plaatselijke coöperatieve zuivelfabrieken en de C.C.F., werkten in 1937 en 1938 afzonderlijk aan de ontwikkeling van melkwol. Later werd besloten samen te werken in de Vereniging Melkwolfabriek ‘Casolana’. Het doel van deze Vereniging was om onderzoek te doen naar de mogelijkheid een betere melkwol uit melk te fabriceren dan de tot dat moment gemaakte producten. Het werk waarmee de Condensfabriek, was begonnen, werd voor gemeenschappelijke rekening voortgezet. De researchkosten beliepen zo’n f 800.000,-- 

Rayon

In dezelfde tijd pakten ook speculatieve fabrieken het idee op want in de Lijempf fabriek van Berlicum kwam in 1937 uitvinder Ferrettie in eigen persoon langs om de vorderingen aldaar te bekijken. In de Leeuwarder Courant van 7 augustus van dat jaar staat daarover: ’Dinsdag j.l. heeft de heer Antonio Ferretti, uitvinder van het lanital (melkwol) met enkele heeren van de directie der Snia Viscosa en der N.V. HIMCA, de Hollandsche Industrieele Maatschappij voor Caseïne-bereiding, een bezoek gebracht aan de fabriek van de N.V. Lijempf te BERLIKUM, de eerste in Nederland werkende fabriek tot bereiding van textiel-caseïne volgens het patent-Ferretti, welke caseïne de grondstof is voor de melkwol-fabricage’. Melkwol moest eigenlijk altijd worden gemengd met natuurvezel of rayon. We komen melkwol behalve in stoffen voor japonnen, mantels, herenkleding, in breigoed en handwerkgarens ook tegen in de hoedenindustrie. Daar werd ze gecombineerd met bijvoorbeeld  konijnenhaar of wol. Melkwol gebruikte men eigenlijk nooit voor de 100% omdat de sterkte van de vezel in de meeste gevallen niet toereikend was. In de loop van de vijftiger jaren van de 20e eeuw verdreef schapenwol de melkwol van de markt. De productie van de melkwol bleek gewoon te duur waardoor deze geruisloos verdween uit het textiellandschap. Bij de Condensfabriek werd het tot begin 1952 geproduceerd.

Voorwerpen

De voorwerpen die de familie Van den Berg aan het musem heeft geschonken zijn onder andere een groen melkwol - truitje dat nog gedragen is door dochter Gita van den Berg en verschillende stalen stof bestaande uit een mix van melkwol en echte wol. Verder een kleine mal of spuitkop waarmee de ultrafijne draadjes werden gemaakt. Daarnaast een monsterflesje met caseïne en allerlei proefstukken.
Van den Berg bracht zijn kennis, samen met Ir. S. van der Burg in 1954 onder in een boekwerk: ‘Beschrijving van het proefbedrijf van de Vereniging Melkwolbedrijf Casolana.’ 

Zuivelfabriek

Van den Berg werd op 11 mei 1916 in Reduzum geboren, waar zijn vader directeur was van de coöperatieve zuivelfabriek. Na zijn gymnasium opleiding studeerde hij aan de Technische Hogeschool in Delft waar hij begin 1943 afstudeerde als scheikundig ingenieur. Hij werd benoemd bij de Condensfabriek Friesland (CCF) om researchwerkzaamheden te doen voor het maken van ‘melkwol’.. Later kreeg Van den Berg andere leidinggevende functies in het bedrijf in binnen- en buitenland. In 1976 zwaaide hij af als directeur van de Frico/CCF. 

 

makkeynfryslan

Timeskaters 

Frysk Lânbou Museum
Koaidyk 8b
9264 TP  Earnewâld

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  Telefoon 0511-539420   geregistreerd-museum
  Fax 0511-539697