Nieuws 2011


Abe Gerlsma:  ‘’Keunstner / útfiner’’
.
expositie in Fries Landbouwmuseum
 
EARNEWALD - Van 13 april tot en met 28 augustus organiseert het Fries Landbouwmuseum, in samenwerking met de AFRON, een expositie over Abe Gerlsma uit Franeker met als titel:  ‘’Abe Gerlsma:  keunstner / útfiner’’. Abe Gerlsma is naast kunstenaar z’n hele leven werkzaam geweest bij de landbouwvoorlichting als werktuigenspecialist. In die functie ontwikkelde hij onder meer de aardappellooftrekmachine en de snarenbedpootmachine.  Voor het eerst is er materiaal uit z’n privéarchief te zien zoals originele werktekeningen en uniek fotomateriaal.  Verder staan er twee unieke machines, één van de eerst gebouwde looftrekkers en  een snarenbedpootmachine in de expositie.  Daarnaast toont het museum een  overzicht van z’n kunstwerken zoals schilderijen en etsen.                    
Op het gebied van aardappelbouw en het oogsten van dit gewas, heeft er zich na de tweede wereldoorlog een technische revolutie afgespeeld. Abe Gerlsma heeft als landbouwwerktuigenspecialist, daar een meer dan vooraanstaande rol in gespeeld. Hij  is een levenlang  als kunstenaar én als uitvinder werkzaam geweest en combineerde daarmee twee bijzondere gaven en talenten.  
Abe Gerlsma (3 februari 1919) deed de HTS (de vroegere MTS) in Leeuwarden, waar hij interesse kreeg in de mechanisatie van de landbouw. Met een HTS diploma (1941) op zak was het in de oorlog niet mogelijk werk te vinden. Noodgedwongen begon hij een lijstenmakerij in het (gekraakte) laboratorium van de leegstaande Franeker suikerfabriek Frisia.  Ondertussen bleef de interesse in mechanisering van de landbouw en met name alles rondom de aardappel. Toen het Landbouwschap een  prijsvraag uitschreef voor een 'looftrekker' maakte  Gerlsma een ontwerp en won. Het leverde hem nadien (1948) een functie op als assistent voor de mechanisatie bij de RLVD (Rijkslandbouwvoorlichtingsdienst).  Het gaf zekerheid en een vast inkomen voor de pas getrouwde kunstenaar/uitvinder. 
Ontwikkelde machines
Bij de RLVD werkte Gerlsma verder aan verbeteringen en ontwikkelen van de aardappellooftrekmachine. Het heeft jaren geduurd voordat er betrouwbare machine op de markt kon worden gebracht. Een andere machine die  verbeterd moest worden was een reeds in de handel zijnde automatisch werkende pootmachine. De bestaande pootmachines in de jaren 1950 waren niet geschikt om er gekiemde aardappelen mee te poten. De kwetsbare spruiten aan de voorgekiemde aardappel braken gemakkelijk af.
De toenmalige landbouwconsulent van de RLVD, ir. C. Spithost, richtte de ‘Werkgroep voor mechanisatie en rationalisatie in de landbouw’ op, bij de akkerbouwers beter bekend als de ‘Bildtse werkgroep’. Gerlsma ontwikkelde met die groep een machine met een geheel uniek pootsysteem, de snarenbedpootmachine. Het zou een van de belangrijkste technische vindingen in de mechanisatie van de pootaardappelteelt worden. Dit type  machine wordt nog steeds wereldwijd verkocht.
 
Uitvindingen
In het archief van Gerlsma zijn nog meer uitvindingen te vinden zoals de  aardappelbunkersor-teermachine, een nieuw type schudder en een kunstmest-losinstallatie om er een paar te noemen. Van een geheel ander orde was een schaaf /veegmachine die hij voor de ijsbaan van Franeker ontwikkelde.
Als schilder / etser staat bij Abe Gerlsma het Friese platteland centraal. Gerlsma slaagt er steeds weer in om het meest wezenlijke kenmerk van het Friese landschap te treffen: de werking van licht. Naast zijn baan bij de RLVD is hij in zijn vrije uren blijven tekenen, etsen en schilderen. Na z’n vroege pensionering in 1979 kon hij zich volledig op de kunst storten.
Het museum is open elke dag van 10:00 – 17:00 uur. M.u.v. paas- en pinksterzondag en koninginnedag.

makkeynfryslan

Timeskaters 

Frysk Lânbou Museum
Koaidyk 8b
9264 TP  Earnewâld

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  Telefoon 0511-539420   geregistreerd-museum
  Fax 0511-539697