Nieuws 2011


 
Bijzondere landbouwwagen naar Fries Landbouwmuseum
prototype ‘’Miedema-wein’’ in Earnewâld
 
EARNEWALD – Het Fries Landbouwmuseum in Earnewâld heeft een nieuwe aanwinst binnen: een van de eerste Miedema landbouwwagens. De stalen landbouwwagen die Lijkele Miedema in 1948 in Winsum construeerde was één van de eerste landbouwwagens die de oude houten wagen (heawein) op de boerderij verving.
 
De wagen die nu te pronk staat bij het museum is een van de eerste landbouwwagens die Miedema bouwde. Rond 1948 moet deze opvolger van de al oude ‘’heawein’’ door de beginnende fabrikant in Winsum gebouwd zijn. De wagen heeft nog een achteras die uit een gesloopte personenauto komt, iets wat toen veel gedaan werd. In de as zit nog het oude differentieel waar eens de aandrijfas van de automotor aan vast zat.
Verder is het frame gemaakt van oude rails, die eens gebruikt zijn voor het verrijden van transportlorries. Het was immers net na de oorlog en materialen waren schaars. Hergebruik was aan de orde van de dag en per keer werd gebruikt, wat er voor handen was. Geen wagen was het zelfde in het begin. Ook de kenmerkende Miedema kleuren zijn nog niet aanwezig: het geel/rood wat decennia lang het uiterlijk van de Miedema wagens sierde, ontbreekt. Het is een teken dat de wagen zo goedkoop mogelijk gemaakt werd. Verder ontbreken de stalen randen die later om de zijkanten van de zijschotten zaten.

 
Wat verder bijzonder aan de wagen is, is de zogenaamde fuseebesturing. Hierbij is de stuurstang, het ‘’tiksel’’,  met stangen verbonden aan de voorwielen om ze  zo een directe sturing te geven. Daarmee reed de  wagen erg stabiel, iets wat met name belangrijk werd toen de trekker het paard verving. De rijsnelheid ging daarmee fors omhoog. Wagens die nog met een ouderwetse stuurinrichting uitgevoerd waren, begonnen dan vaak gevaarlijk te slingeren. De fuseebesturing zorgde voor demping.  
De wagen werd einde jaren veertig  in gebruik genomen door een boer bij Ried. Rond 1990 kwam de inmiddels in slechte staat verkerende wagen weer naar Winsum waar hij gerestaureerd is. De wagen staat nu bij een aantal andere machines die hun oorsprong in onze provincie hebben.

 
‘’Makke yn Fryslân‘’
De verwerving van de wagen past in het project ‘’Makke yn Fryslân’’. Daarin doet het museum onderzoek naar de geschiedenis van de Friese Landbouwmechanisatie. Samen met een werkgroep met daarin mensen die het allemaal nog van nabij hebben meegemaakt en de Afron, zoekt het museum tekstuele informatie, foldermateriaal, foto’s, films en echte voorwerpen die eens gemaakt zijn door Friese smeden en wagenmakers. De werkgroep heeft  inmiddels al zo’n 190 bedrijfjes getraceerd!  Velen bestaan niet meer zoals Hermes  (De Vries te Leeuwarden), Schukken  (Bolsward) of Eureka Hooischudders (Van der Woude te Drachten).  Een aantal bestaan nog steeds en die zijn uitgegroeid tot grote ondernemingen en wereldwijd actief zoals: Miedema (Winsum), Bijlsma (Franeker) en Wifo (Ferwert).  Anderen bestaan nog wel, maar doen heel andere dingen: zoals Prins Dokkum, die vangrails en wielvelgen maakt  en Leenstra (voorheen Eastermar), die zelfs Kermisattracties bouwt.  
 
Lijkele Miedema
Ondernemer, organisator en inspirator. Zo wordt Lijkele Miedema (1905-1974) wel omschreven. Hij begon al in de jaren dertig van de vorige eeuw voor een aantal boeren uit de directe omgeving van Winsum onder meer hooitakels te bouwen. Hiermee legde hij de basis voor een landbouwwerktuigenfabriek die zou uitgroeien tot een wereldwijd exporterende en in de agrarische sector toonaangevende onderneming. De landbouwmachines van Miedema Winsum zijn een begrip in Nederland.
Naast industrieel ondernemer was Miedema alsmede organisator en stimulator actief betrokken bij een reeks maatschappelijke, culturele, sportieve en economische vernieuwingen in Friesland. Het ontstaan van het kampioenschap Fierljeppen, acties voor het behoud van het Frysk Orkest en uitbreiding van het gebouw van de Fryske Akademy, vernieuwingen in de bedrijfsvoering op de boerderij, de ontwikkeling van het dorp Winsum. Het zijn / waren allemaal zaken waar LijkeleMiedema een stempel op drukte.  
 
 

makkeynfryslan

Timeskaters 

Frysk Lânbou Museum
Koaidyk 8b
9264 TP  Earnewâld

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  Telefoon 0511-539420   geregistreerd-museum
  Fax 0511-539697