Gewichtig museumweekend in Fries landbouwmuseum

Het museumweekend van 6 en 7 april aanstaande, staat bij het Fries Landbouwmuseum in Earnewâld in het teken van maten en gewichten. Vandaar dat het museum dit weekend niet het aantal mensen gaat tellen, maar het aantal kilo's dat het museum bezoekt! Op beide dagen in het museum open van 10:00 – 17:00 uur.

In het museum is ook dit seizoen een deelexpositie te zien over 'wegen en meten in de Landbouw'. De Afron heeft deze speciale expositie ingericht en medewerkers van deze vereniging zullen tijdens museumdagen verschillende demonstraties geven over en met maten en gewichten. Het meest bijzondere weegtoestel is wel die het 'onderwatergewicht', dat wil zegen het zetmeelgehalte van aardappelen kan bepalen. Verder is er een 'kaasboer' aanwezig en zullen er een paar verzamelaars van speciale maten en gewichten 'acte de presence' geven.

Wegen
Sinds mensenheugenis worden landbouwproducten zoals tarwe, rijst, aardappelen en groente voor eigen gebruik verbouwd en wordt vee gehouden voor de melk en het vlees. Als de opbrengst groter dan voor eigen gebruik nodig is, wordt de rest geruild tegen andere producten of verkocht tegen betaling van waardevolle voorwerpen of geld. Voor deze handel is het nodig dat de hoeveelheid product afgemeten kan worden in korven, tonnen of schaaltjes of het gewicht er van bepaald of de maat ervan vastgesteld kan worden.

Aanvankelijk worden voor het meten de eigen handen en voeten gebruikt zoals de duim, de voet of de lengte van de el. Voor het wegen worden eenvoudige evenaars gebruikt waarbij de hoeveelheid product, bewerkte vlasvezels bijvoorbeeld, in evenwicht wordt gebracht met het gewicht van 'een steen'.

Losse producten en vloeistoffen worden aanvankelijk per kom verhandeld en de maat van die kom was per streek wisselend van grootte. Later heeft men afspraken gemaakt over de afmetingen er van. Zo werd melk per liter verkocht en werden graan en aardappelen per ton van een halve hectoliter of mud afgemeten. In Friesland is de benaming van een hoeveelheid consumptieaardappelen verschillend. Men kent de mud van 70 kilogram, de halve mud, de 'tonne' of 'it kuorfol' van 35 kilo en dan ook nog een 'kynsen' . Droge waren zoals granen en zaden worden per 'schepel' of 'kop' afgemeten in cilindervormige 'graanmaten' die met een strijkstok vlak afgestreken worden. Vloeistof, zoals melk, wordt in maten van een hele of halve liter afgemeten.

Later is er gereedschap en zijn er werktuigen ontwikkeld om preciezer en sneller te kunnen meten en wegen zoals bascules en 'snelwegers' die momenteel vrijwel allemaal al weer vervangen zijn door automatisch werkende en elektronisch bediende weeg- en vulmachines.

Afronleden
Veel leden van de Friese vereniging voor historische landbouw AFRON zijn in het bezit van oude bascules, balansweegschalen, winkelweegschalen en knop- en krukgewichten in verschillende maten, afmetingen en ouderdom.

Dit seizoen is er door de AFRON in het Frysk Lânboumuseum te Earnewâld een expositie ingericht met attributen die te maken hebben het meten en wegen in de landbouw en van landbouwproducten. Bekende en minder bekende voorwerpen en veel fotomateriaal laten iets zien van de rijke historie van het meten en wegen. Naast de alom bekende weegschaal is er ook een schepel, een slûkstroweger, verschillende gewichten en zift-maten uit bloembollenteelt.

De expositie is dagelijks te bezichtigen tot en met 31 oktober

makkeynfryslan

Timeskaters 

Frysk Lânbou Museum
Koaidyk 8b
9264 TP  Earnewâld

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  Telefoon 0511-539420   geregistreerd-museum
  Fax 0511-539697